Ritnaalden verplaatsen zich vanaf nu vanuit diepere grondlagen terug naar de bovenste 15 cm in de bodem. Gedurende de winter kunnen ze tot 60 cm diep in de grond zitten. Eens in de bovenlaag kunnen ze opnieuw gezaaide en geplante gewassen aantasten. Omdat je als teler enkel preventief kan ingrijpen, kan monitoring interessant zijn om de juiste keuzes te maken.

Ritnaalden terug actief: check je perceel met lokvallen

Bodemtemperatuur beïnvloedt hun activiteit

Zoals voor veel bodeminsecten wakkert het opwarmen van de bodem in het voorjaar ook de activiteit van ritnaalden terug aan. Bij ritnaalden betekent dit dat ze na overwintering dieper in de grond terug naar boven migreren. Uit onderzoek is al een richtlijn bepaald dat ritnaalden terug actief worden eens de bodemtemperatuur op 10 cm diepte gemiddeld hoger is dan 8 °C gedurende 10 dagen. Uiteraard zijn er nog andere factoren die de activiteit van ritnaalden in de bodem sturen. De twee belangrijkste zijn bodemvocht en de lokale aanwezigheid van levend plantmateriaal, hun belangrijkste voedselbron.

Schade aan gewassen in het voorjaar
 
Ritnaalden kunnen heel veel gewassen aantasten. Bieten, maïs en witloof zijn gekende gevoelige gewassen. Typische schade die in het voorjaar tot in juli kan optreden, is een slechte opkomst van gezaaide gewassen en uitval of groeiachterstand van jonge planten. Dat schadebeeld kan ook andere oorzaken hebben. Controleer daarom altijd of ritnaalden effectief de boosdoeners zijn door planten uit te graven. De koperkleurige ritnaalden zijn makkelijk te herkennen, maar mogelijks moet je wel enkele beschadigde planten in de rij uitgraven om ritnaalden te vinden.
 
 
Schade in het najaar
 
Vanaf eind augustus - begin september veroorzaken ritnaalden vraatschade aan wortel-, knol- en bolgewassen. Het schadebeeld met vraatgangen aan het geoogste product is gekend bij aardappelen, bataat, ui en asperge. Ook al treedt die schade later in het seizoen op, weet dat de ritnaalden nu al aanwezig zijn en er na zaai of planten geen bestrijdingsmogelijkheden meer zijn.
 
 
Schaderisico op jouw perceel inschatten
 
In de afgelopen drie jaar onderzochten de Nationale Proeftuin voor Witloof, Inagro, Hooibeekhoeve en ILVO welke perceelsfactoren bepalend zijn voor de opbouw van een schadelijke populatie ritnaalden. Het scheuren van een weide of tijdelijk grasland in de vruchtwisseling was voor de meeste land- en tuinbouwers al een bekende risicofactor. Maar ritnaalden kunnen ook voor problemen zorgen in rotaties zonder een graslandhistoriek. Ook granen en maïs kunnen in het teeltplan voor opbouw van ritnaalden zorgen. Verder blijken ook een hoog organisch stofgehalte, een lage pH en niet-kerende grondbewerking bevorderlijke factoren te zijn voor de opbouw van een populatie ritnaalden op een perceel.
De combinatie van deze risicofactoren bepaalt het risicopotentieel op je perceel, maar dit bepaalt niet alleen de mate waarin uiteindelijk gewasschade optreedt. Die hangt ook af van je gewaskeuze, de zaai- of plantdatum en de klimatologische omstandigheden voor en tijdens de teelt.
 
Om te monitoren of er ritnaalden aanwezig zijn op je perceel bestaat een lokvalmethode. In deze fiche vind je een beschrijving van deze methode. Door tien lokvallen op je perceel te plaatsen, kan je een indicatie krijgen van de ritnaaldenactiviteit op je perceel. De lokvallen moeten minimaal 10 dagen in het perceel staan. Plaats ze in de periode voor zaai of planten en bij voorkeur op een braak of bewerkt perceel. Op percelen waar nog een gewas staat of die pas bewerkt zijn, kan je een foutieve inschatting krijgen. Vind je meer dan één ritnaald per val, dan heb je een groot risico op schade.
 
 
Bij twijfel, ga te rade bij Inagro of één van de onderstaande partners. Zij kunnen je ook helpen bij de monitoring of het identificeren van de vangsten.
 
Femke Temmerman, Inagro
femke.temmerman@inagro.be, tel. 051 27 32 53
Bram Vervisch, Inagro
bram.vervisch@inagro.be, tel. 051 27 33 96

Lise Vanhaeren, Nationale Proeftuin voor witloof (Herent)
lise.vanhaeren@vlaamsbrabant.be, tel. 016 21 37 51

Simon Wouters, Hooibeekhoeve (Geel)
simon.wouters@provincieantwerpen.be, tel. 014 85 27 07
Gekoppelde thema's & sectoren: Akkerbouw | Biologische Productie | Groenten Open Lucht