Op woensdag 17 juli organiseerden Inagro, UGent en Biogas-E een proefveldbezoek over herwonnen meststoffen, gelinkt aan enkele machinedemo’s. Tijdens dat bezoek brachten we mensen uit verschillende sectoren samen om meer informatie te geven rond herwonnen meststoffen, onze veldproef met die meststoffen, de toepassing ervan met al dan niet aangepaste machines en de milieuvoordelen die die meststoffen kunnen hebben. Lees hier het verslag!  

Proefveldbezoek herwonnen meststoffen: wat blijft er bij?

Op een zonnige zomerdag trokken heel wat landbouwers, producenten, onderzoekers en beleidsmakers richting onze veldproef in maïs in Wingene. Proefveldhouder en Inagro-collega Ivan Pollefliet stelt ons dit veld ter beschikking.  

Daar probeerden we iedereen warm te maken voor herwonnen meststoffen, via verschillende toelichtingen en machinedemo’s.  

Veldproef met wel honderd veldjes  

Dit jaar startten we met de aanleg van een meerjarige veldproef in maïs, bedoeld om de volgende parameters te onderzoeken: stikstofbemestingswaarde, nutriëntenverliezen naar het milieu, effecten op de teelt, bodemleven en bodemvruchtbaarheid van herwonnen meststoffen.  

Herwonnen meststoffen zijn producten afkomstig uit dierlijke mest, maar met een hoge minerale nutriënteninhoud en een hoge voorspelbaarheid van het vrijstellingsmoment van die nutriënten na toediening aan de bodem. Voorbeelden zijn: ammoniumnitraat of ammoniumsulfaat afkomstig van luchtwassers of stripping/scrubbing, dunne fractie van mest of digestaat, of varkensurine gescheiden van bij de bron. Deze producten zijn door die eigenschappen vergelijkbaar met kunstmeststoffen.  

Met onze veldproef willen we onderzoeken of die herwonnen meststoffen potentieel hebben als kunstmestvervanger. Geïnteresseerden konden zich een weg door de maïs banen om de verschillende behandelingen in het veld te zien, maar de duidelijkste resultaten zullen we pas bij de oogst kunnen vaststellen. Om de resultaten voor zeven producten statistisch aan te kunnen tonen, was er een veld nodig waarop we zo’n honderd kleine veldjes konden aanleggen. Een waar huzarenstukje dus!  

20190724_Tomas.JPG 

Bemesten met herwonnen meststoffen
Om onze honderd kleine velden ook zo realistisch mogelijk te bemesten zoals in de praktijk had Inagro een nieuwe, gespecialiseerde proefveldbemester nodig. Groot was de belangstelling van de aanwezigen voor dat technisch hoogstandje met een combinatie van twee verschillende pompsystemen. Enerzijds is er een vacuümpompsysteem dat instaat voor de toediening van grote volumes laag geconcentreerde meststoffen, zoals varkensurine, dierlijke mest of (dunne fractie van) digestaat. Anderzijds is de machine uitgerust met een slangenpompsysteem dat ons in staat stelt om met dezelfde bemester ook hoog geconcentreerde meststoffen, zoals spuiwaters of ammoniumnitraat, toe te dienen. Het volledig gescheiden systeem maakt het ook mogelijk meerdere producten tegelijk veilig toe te dienen. Een nauwkeurige toediening van producten was echter de belangrijkste vereiste. Testen door de constructeur toonden aan dat de maximumafwijking over de slangen slechts 2 % bedraagt. En ook Inagro ging de egale spreiding na vooraleer de bemester voor de veldproef te gebruiken.
Blog_1707_1.jpg 

Bovenop onze eigen gespecialiseerde proefveldbemester zagen we ook de aangepaste spuiwaterverspreider van landbouwer Jeroen Hindryckx aan het werk. De chemische luchtwasser op zijn varkensstal produceert 90 m³ spuiwater per jaar. Al snel merkte hij dat zijn spuittoestel het spuiwater niet snel genoeg op het land kon brengen. Daarom werkte hij samen met een machinebouwer een aangepaste machine uit. Met een sproeibaan van 16 m breed, die hij helaas wel deels manueel moet uitklappen, kan hij 700 liter per minuut op het land aanbrengen.  Aan 1500 liter per minuut kan hij de inox tank terug vullen. Dat vergemakkelijkt zijn bemesting alvast aanzienlijk.

Blog_1707_2.jpg 
Een aandachtspunt om rekening mee te houden bij bemestingen met spuiwater, is de pH-waarde van het product. Als die waarde laag is, en bij een weersvoorspelling met onvoldoende regen, wordt afgeraden te bemesten, zeker bij toediening op grasland. Anders krijg je verbranding van het gewas. Enige kanttekening bij de productie van spuiwater is een aangepaste nood aan water. Voor de 90 m³ spuiwater die Jeroen produceert, heeft hij 600 m³ waterverbruik. Aanwezigen stelden zich de vraag of dit in tijden van droogte wel op alle landbouwbedrijven haalbaar is.

Herwonnen meststoffen dragen bij aan klimaataanpak  

Niet alleen zijn die herwonnen meststoffen goed als bemestingsproduct, ze kunnen ook een positieve bijdrage leveren aan de broeikasgasemissiereductie, in vergelijking met het gebruik van kunstmeststoffen.  

Het is bekend dat landbouw bijdraagt aan de broeikasgasemissies. Die broeikasgassen zijn voornamelijk afkomstig van de opslag en het gebruik van mest en de vervluchtiging van meststoffen van op de bodem. Desondanks streeft de landbouwsector al jarenlang naar een vermindering van die emissies. Die emissies hebben namelijk niet alleen een invloed op de klimaatsverandering, maar de klimaatsverandering heeft ook een effect op de landbouw.  

20190724_Erik.JPG  
Een levenscyclusanalyse, die de emissies en nutriëntenverliezen over de totale cyclus van productie tot gebruik van de meststoffen in kaart brengt, toonde aan dat sommige herwonnen meststoffen in vergelijking met kunstmest minder broeikasgassen produceren.
In onderstaande figuur kun je de vergelijking zien tussen de gehele levenscyclus van gewone varkensmest en van een variant die bij de bron gescheiden is (zoals bij een VeDoWS-varkensstalsysteem). Ook al is er meer transport nodig bij het tweede systeem, omdat er twee fracties nodig zijn, toch zorgt dat systeem voor minder broeikasgassen. Dat komt doordat het bij de bron scheiden van varkensurine en -mest een ammoniakemissiereducerende maatregel is (AEA_4.8), doordat de dikke fractie vergist kan worden, waardoor er elektriciteit wordt opgewekt, en doordat er meer kunstmestgebruik vermeden wordt.

20190724_baseline.png  
Figuur: Baseline vs. VeDoWS (bron: UGent)  
We kijken er alvast naar uit om verdere resultaten mee te delen tijdens het proefveldbezoek in spinazie volgend jaar!
Voor vragen over nutriëntrecuperatie kan je terecht bij:  
Met dank aan medeorganisatoren UGent en Biogas-E
20190724_partners.png

Deze demo kaderde in het Interreg NWE-project ReNu2Farm, de H2020-projecten Nutri2Cycle, Nutriman en Nefertiti, en het IWT-VIS-project TransBio en kwam tot stand met de steun van onze partners en cofinanciers.

20190724_logo's.png