Op dinsdag 30 oktober vond op Inagro de infonamiddag Van reststroom tot grondstof plaats. Tijdens die infonamiddag brachten we met UGent landbouwers, producenten, onderzoekers en beleidsmakers samen rond hergebruik van reststromen als meststoffen. Meer dan 50 geïnteresseerden leerden heel wat bij over de kansen en uitdagingen, het onderzoek en de veranderende wetgeving.

Van reststroom tot grondstof

Recuperatie van meststoffen en hergebruik van reststromen (zoals mest, afvalwater en afval uit de voedselketen) kunnen een belangrijke bijdrage betekenen voor een efficiëntieverbetering van meststoffengebruik. Bovendien helpen die meststoffenrecuperatie en dat reststromenhergebruik Europa om zich te transformeren in een meer circulaire economie.

Kansen en uitdagingen voor recuperatie van meststoffen

Door de onontkoombare stijgende landbouwproductiviteit stijgt de impact op het milieu. Drie grote strategieën kunnen die impact verkleinen: een kleinere consumptie van vlees, een verbetering van gewas- en diermeststoffenefficiëntie door meer kennisintensieve precisielandbouw en een reductie van afval. Recuperatie en hergebruik van meststoffen zetten in op die laatste twee hefbomen.

Daarnaast beschikken we over veel reststromen. Recuperatie van meststoffen uit die reststromen biedt ons kansen om uitputting van een eindige voorraad aan mineralen te voorkomen (zoals fosfor en kalium, die bovendien geïmporteerd worden). Verder kan recuperatie van meststoffen ons ook helpen om de veel energie eisende productie van stikstofkunstmest duurzamer te maken.

Waar er kansen zijn, zijn er ook uitdagingen. Het is belangrijk om bij gebruik van gerecupereerde meststoffen kwaliteit, veiligheid en duurzaamheid te garanderen. We hebben dus onderzoek en ontwikkeling nodig, plus het kader om dat alles tot bij de eindgebruiker te brengen. De uitdagingen zijn globaal, maar de wetgeving omtrent kwaliteitsgarantie, transport, uitwisseling en uitrijden van meststoffen is Europees en regionaal.
Bedrijven die willen inzetten op recuperatie van meststoffen als innovatie doen er goed aan te kiezen voor een stap-voor-stapaanpak om zo goed mogelijk met risico’s om te kunnen gaan.

Samengevat kunnen we stellen dat een verandering van onze landbouw en omgang met meststoffen in een kringloopverhaal complexe gegevens zijn en dat er al van alles aan het bewegen is. Het zal de nodige samenwerking vragen tussen meerdere stakeholders (landbouwers, onderzoekers, producenten, beleidsmakers, adviseurs…) om iedereen mee te krijgen in dit verhaal.

Blog 2018-11-07_FiguurA_Intro.JPG
De verschillende kansen en uitdagingen bij hergebruik van reststromen als meststoffen werden toegelicht.

Bedrijven aan het woord

Drie bedrijfsleiders kwamen hun bedrijf en het hergebruik van meststoffen dat ze er realiseren, voorstellen.
Detricon ontwierp een gepatenteerde technologie om ammoniumzouten te maken uit reststromen. Uit dunne fractie van mest of digestaat kan bijvoorbeeld ammoniumnitraat als stikstofmeststof geproduceerd worden.
In het VeDoWS-stalsysteem van Vermeulen Construct wordt de urine meteen van de vaste fractie gescheiden. De urinefractie bestaat voornamelijk uit stikstof en kalium en kan als meststof gebruikt worden.
Bij Empro Europe worden de veren van pluimvee zo hoog mogelijk gevaloriseerd. De eiwitten en mineralen die gerecupereerd worden, bieden interessante mogelijkheden voor gebruik ervan als geconcentreerde stikstofmeststof.

logobanner_reststroom0811.jpg

Bedrijven Detricon, Vermeulen Construct en Empro Europe kwamen hun bijdrage aan hergebruik van meststoffen uitklaren.

Wat staat er te gebeuren…
… binnen ReNu2Farm?

Inagro en Universiteit Gent zijn de Vlaamse partners in het recent gestarte Noordwest-Europese project ReNu2Farm. Het doel van het project is om het gebruik van gerecupereerde meststoffen te verhogen. Om dit te kunnen realiseren, zet het project in op verschillende acties. Zo gaat het project onder meer de technologische stand van zaken na op het gebied van recuperatie van meststoffen langs producentzijde. De vereisten van landbouwers omtrent de kwaliteit, samenstelling, gebruiksgemak… leggen we daarnaast om zo wat geproduceerd wordt en wat de eindgebruiker wil zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen. Binnen het project onderzoeken we zowel op laboschaal als in veldproeven de invloeden van producten op het milieu en de bodem, net als de gewasopbrengst en meststoffenefficiëntie.

Daarnaast zal het project ook juridische knelpunten in wetgeving omtrent bemestingsbeheer en -transport identificeren en beleidsaanbevelingen formuleren. Projectpartner NMI (Nutriënten Management Instituut) deelde tijdens de infonamiddag met ons dat momenteel de nood aan een “einde-afvalstatus” en een “einde-meststatus” het hoogst is.

… op beleidsvlak?

Op het vlak van wetgeving zijn er reeds veranderingen op til. VCM (Vlaams Coördinatiecentrum voor Mestverwerking) lichtte toe dat er een tweejarige studie (SafeManure) gelanceerd werd in opdracht van de Europese Commissie. Die studie zal de criteria voor veilig gebruik van gerecupereerde meststoffen onderzoeken. Daarna mogen we verwachten dat de resultaten ook omgevormd kunnen worden naar concrete regelgevingen.  

In afwachting zijn er (onder meer naar het voorbeeld van mineralenconcentraten in Nederland) ook nu al kansen voor bepaalde producten op specifieke installaties om regionaal een ontheffing aan te vragen. Op die manier kan men op iets grotere, maar nog steeds beperkte, schaal aan de slag voor een beperkte periode.

Blog 2018-11-07_Figuur4_Wetgeving.JPG
Landbouwers, producenten, onderzoekers en beleidsmakers werden op de hoogte gebracht van wat er staat te gebeuren op beleidsvlak en binnen het project ReNu2Farm.

Meer info

Voor vragen over het project ReNu2Farm kan je terecht bij:

Benieuwd naar nog meer onderzoek omtrent nutriëntrecuperatie binnen Europa en naar partners binnen dat domein? Neem dan een kijkje op www.biorefine.eu.
 
Deze infonamiddag kaderde in de Interreg-projecten ReNu2Farm en De Blauwe Keten.
Blog 2018-10-17 Infonamiddag_Logobanner.png.jpg